Wat is waterzijdig inregelen? Waterzijdig inregelen is het goed afstellen van je centrale verwarming. De cv-installatie is in de meeste huishoudens (en kantoren) niet optimaal ingesteld. Hierdoor kan het in sommige ruimtes veel te warm zijn terwijl de radiator in andere ruimtes juist niet goed warm wordt. Dit is ook vaak het geval bij nieuwbouwwoningen. Dit heeft nadelige effecten voor het energiegebruik en het comfort. Normeninstituut NEN stelt dat het jaarlijks energieverbruik wat te wijten is aan slecht afgestelde installaties gelijk staat aan het jaarlijkse energieverbruik van een stad als Den Haag. Dat is erg veel. Door je cv-installatie goed in te stellen kan je dus veel op je energieverbruik besparen en kan het comfort flink verbeterd worden. Dit geldt voor nieuwe maar ook voor al geïnstalleerde ketels.

Waarom waterzijdig inregelen?

Door radiatoren ‘waterzijdig in te regelen’ stroomt precies de juiste hoeveelheid warm water door alle radiatoren die nodig is om een ruimte optimaal te verwarmen. Hierdoor hoeft de cv minder hard te werken om ruimtes warm te krijgen die eerst niet goed opwarmde. Door deze verbeterde warmteafgifte kan het gasverbruik dalen met 5% tot wel 10%. Het comfort van de woning verbetert ook omdat de warmte beter wordt verdeeld tussen alle radiatoren waardoor de woning gelijkmatiger opwarmt. Ook worden kamers niet meer te koud of te warm vergeleken met de rest van de woning. Een bijkomstig voordeel is dat (harde) stromingsgeluiden afnemen omdat er een constantere stroom water door de radiator stroomt.

Vaak worden de volgende zaken vastgesteld door installateurs. Radiatoren die dichtbij de cv-installatie zijn geplaatst krijgen het snelst en het meeste warm water. De radiatoren die verder van de cv-ketel afstaan krijgen juist te weinig warm water. Deze ongelijkheid veroorzaakt een onprettig binnenklimaat omdat een woning niet gelijkmatig opwarmt en sommige ruimtes helemaal niet verwarmd worden. Daarnaast zorgt dit ook voor een hoog gasverbruik vanwege een verkeerd ingestelde cv-watertemperatuur.

Deze zaken worden door installateurs regelmatig ‘opgelost’ door grotere radiatoren te installeren of de aanvoertemperatuur van de cv-ketel op 800C of zelfs 900C te zetten maar dat is volstrekt onnodig en de gasrekening kan in zo'n geval flink om hoog gaan. Bovendien lost een grotere radiator vaak het probleem niet goed op. De oorzaak en oplossing ligt bij het instellen van de radiatoren. Daarom moet een cv waterzijdig worden ingeregeld.

Hoe werkt waterzijdig inregelen?

Bij het waterzijdig inregelen wordt de maximale doorstroomopening van een radiator ingesteld wat ervoor zorgt dat iedere radiator de juiste hoeveelheid water krijgt. Het doel van waterzijdig inregelen is het optimaliseren van het temperatuurverschil van de aanvoerleiding naar de radiator en de retourleiding die het water afvoert naar de cv-ketel. In de meest ideale situatie is de verhouding tussen de temperatuur van het retour- en het aanvoerwater 0,8 (bijv. 50 graden aanvoer en 40 graden retour. 50/40= 0,8). Een radiator die ver afstaat van de cv-ketel moet een grotere opening hebben dan een radiator die dichtbij de ketel staat. Hierdoor ontstaat er een betere warm-water verdeling tussen alle radiatoren.

Installateurs gaan alle radiatoren in een woning na en stemmen daarbij de afsluiters en regelknoppen nauwkeurig op elkaar af. Professionele bedrijven gebruiken soms sensoren en berekeningen die aangeven hoe radiatoren moeten worden ingesteld, namelijk hoe snel het water in een radiator moet stromen. Er zijn drie manieren om radiatoren waterzijdig in te regelen: de temperatuurmethode, de vóórinstelmethode en de ultrasoon methode. De eenvoudigste manier om dit (zelf) te doen is door de temperatuurmethode te hanteren. Hieronder worden ze verder uitgelegd.

Temperatuurmethode

Deze manier van inregelen heeft de voorkeur en kan goed gedaan worden door een handige doe-het-zelver, waarvoor handige cv-inregelkits met instructies te koop zijn. Je hebt hiervoor geen speciale apparatuur of gereedschap nodig maar wel een inbussleutel en een infrarood thermometer. Inbussleutels en infrarood thermometers (IR) zijn te koop bij bouwmarkten en online. De cv moet bij deze methode in gebruik zijn. Er zijn twee manieren waarop een radiator op deze manier kan worden ingesteld:

  • Via de radiatorkraan. 

    Door de radiator dop eraf te halen kan je het 'binnenwerk' zien. Hier zit een draaischijf die met een speciale inregelsleutel kan worden ingesteld. Het nadeel van deze manier is, is dat elk radiator merk een andere sleutel gebruikt wat het instellen lastig kan maken. Daarnaast hebben niet alle radiatorkranen de mogelijkheid tot inregelen

  • Met het voetventiel.

    Het voetventiel zit onderaan de radiator in de afvoerleiding. Dit is de 'uitgang' van de radiator waar het water de radiator verlaat. Hoe verder je het voetventiel dichtdraait en de radiator als gevolg minder warm water krijgt, hoe groter het temperatuurverschil wordt maar hoe minder warmte de radiator afgeeft in de ruimte

Als er geen voetventiel is kan de radiator ook worden ingeregeld door de radiatorknop weg te halen en daar de waterstroom te verkleinen of te vergroten. Dit werkt wel minder goed omdat hierdoor de aanvoer van warmte wordt geblokkeerd.

Zo regel je waterzijdig in

  • Draai alle radiatoren helemaal open

  • Laat de ketel een tijdje stoken door bijvoorbeeld de thermostaat hoger te zetten

  • Wacht totdat de radiatoren goed warm zijn

  • Door in te regelen bij koud weer krijg je het beste resultaat

Vervolgens meet je met de IR-thermometer de aanvoer en de retour van alle radiatoren. Dat is daar waar het warme water een radiator binnenkomt en verlaat. Een tip: om verkeerde metingen te voorkomen kan je een ondoorzichtig stuk tape of iets vergelijkbaars op een radiator plakken en daar de IR-thermometer op richten.

Als het temperatuurverschil tussen de aanvoer en retour bij een radiator te groot is moet je het voetventiel een stukje open draaien met de inbussleutel. Een te groot verschil geeft aan dat het water in een radiator te langzaam stroomt. Hierdoor krijgt de radiator te weinig warm water en daarom wordt er minder warmte afgegeven dan zou moeten. Als het temperatuurverschil te klein is, moet je het voetventiel een beetje dichtdraaien. Dit wordt ook wel 'knijpen' genoemd. In dit geval stroomt het water in de radiator te snel waardoor het water te warm teruggaat naar de ketel.

Na de eerste aanpassing wacht je ongeveer 10 minuten totdat je opnieuw aanpassingen maakt aan het voetventiel. Breng elke keer kleine veranderingen aan totdat de juiste temperatuurverhouding is bereikt. Iedere verandering heeft namelijk invloed op de hele cv-installatie. Zodra één radiator langzamer doorstroomt, stroomt het water sneller in andere radiatoren.

Als bepaalde radiatoren helemaal koud blijven moet je eerst kijken of de radiatoren wel goed functioneren. Zet eerst alle kranen open, als de radiatoren koud blijven draai je vervolgens alle radiatoren dicht behalve de radiatoren die koud blijven. Als ze dan wel warm worden kunnen ze ingeregeld worden zoals hierboven is beschreven. Als de radiator dan nog steeds koud blijft is er een ander probleem aan de hand bijvoorbeeld lucht in de leiding. Een radiator dient dan ontlucht te worden.

De juiste temperatuur Als je een radiator waterzijdig gaat inregelen, moet je dit doen op basis van de juiste temperaturen. Wat is de juiste afvoertemperatuur, waarbij het water in een radiator voldoende de tijd krijgt om warmte af te geven aan de ruimte? Het gaat hierbij om de temperatuur van het retourwater. Die moet 20-25% lager zijn dan het aanvoer water.

De vóórinstelmethode

Bij de vóórinstelmethode wordt de instelling uitgevoerd op basis van een leidingnet berekening, karakteristieken van de radiatoren (o.a. vermogen) en inregelvoorzieningen (beoogde temperatuurverschil tussen aan- en afvoer). Een leidingnet berekening geeft weer wat de juiste leiding diameters zijn op basis van de druk, watersnelheid en de opvoerhoogte van de circulatiepomp(en). Deze methode kan gebruikt worden zonder dat de cv-installatie op temperatuur is en wordt meestal gehanteerd door bedrijven.

Niet altijd houden installateurs rekening met de afstand van de radiator tot de cv-ketel. Hierdoor geeft de berekening en de daarop gebaseerde instelling niet altijd de juiste resultaten. Leidingnet berekeningen kunnen lastig zijn omdat het bij bestaande bouw niet altijd duidelijk is waar de leidingen liggen.

De ultrasoon methode

Met de ultrasoonmethode wordt het doorstroomvolume vastgesteld met geavanceerde apparatuur. De afstelling van een radiator wordt bepaald op basis van deze metingen. Deze methode leidt tot nauwkeurige instellingen. Het werkt dus goed maar het is veel werk wat niet nodig is als de temperatuurmethode wordt gebruikt. Daarnaast werkt de ultrasoon methode minder goed met vuil water dan met schoon water. 

Wat kost waterzijdig inregelen van de cv-installatie?

Het waterzijdig inregelen neemt enkele uren in beslag. De meeste bedrijven brengen ongeveer de volgende kosten in rekening. Tot en met 10 radiatoren wordt er een vast bedrag in rekening gebracht van ongeveer €275. Vaak wordt er voor extra radiatoren (dus boven de 10) €25 extra gerekend.

Subsidie SEEH voor isoleren

Woningeigenaren die twee of meer isolatiemaatregelen laten uitvoeren aan hun huis kunnen vanaf 2 september 2019 de ‘Subsidie Energiebesparing Eigen Huis’, aanvragen. Deze subsidie bestond al maar voor particulieren was het budget in mei 2017 al op gebruikt. Deze subsidie kan ook worden aangevraagd voor het waterzijdig inregelen van je cv. Lees hier meer over de subsidie voor woningisolatie.

Tips waterzijdig inregelen cv

  • Heb je bij het inregelen van de radiator het voetventiel erg ver dicht moeten draaien? En is er veel ruis te horen? Dan is de pomp van de cv-ketel waarschijnlijk te hard aan het draaien. Kijk in de handleiding van de ketel hoe je de pompsnelheid kunt verlagen of eventueel vast kan zetten op een lager toerental. Sommige ketels hebben meerdere standen, bij andere kan je een maximale pompsnelheid instellen. Hier kan je mee experimenteren totdat er minder ruis is te horen. Let wel: als je de pompsnelheid te laag instelt kan de ketel zijn warmte niet goed meer afgeven waardoor er storingen kunnen ontstaan

  • Dynamische radiatorkranen zijn in woningen vaak niet nodig. Met statische kranen kan een radiator goed waterzijdig worden ingeregeld.

Zelf waterzijdig inregelen of laten doen?

Waar het vroeger nog wel voorkwam dat installateurs dit spontaan aanboden biedt nu vrijwel geen enkele installateur dit uit zichzelf aan. Vermoedelijk uit vrees om ‘duur’ gevonden te worden want het kost namelijk tijd en geld. Een handige doe-het-zelver kan zonder problemen een radiator zelf inregelen. Als je besluit dit te laten doen, kies dan een ervaren vakspecialist!

Voor meer tips om energie te besparen zie het E-book ’50 besparingstips van Greenhome’!

Wil je ons een vraag stellen?

Heb je een vraag of een opmerking? Ons team zit voor je klaar van maandag tot en met vrijdag van 9:00 tot 17:30.