Thuisbatterij: zonnestroom opslaan

Heeft u zonnepanelen op uw dak liggen? Dan herkent u dit vast wel. Op zonnige dagen wekt u veel stroom op. Een deel van deze stroom gebruikt u meteen in uw eigen huis. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de koelkast aanstaat of wanneer u de wasmachine aanzet. Maar het grootste deel van uw stroom levert u terug aan het stroomnet.

De regels rondom zonnepanelen en het terugleveren van stroom gaan in de toekomst veranderen. Dit komt doordat de salderingsregeling stopt. Met deze regeling mag u de stroom die u teruglevert nu nog wegstrepen tegen de stroom die u gebruikt. Omdat de salderingsregling stopt, vragen steeds meer mensen zich af of een thuisbatterij een slimme oplossing is. Met zo'n batterij kunt u uw eigen stroom namelijk bewaren voor een later moment.

Bedrijven die deze batterijen verkopen, beloven vaak dat u uw geld snel heeft terugverdiend. Maar onafhankelijk onderzoek laat zien dat de werkelijkheid ingewikkelder is. Voordat u veel geld uitgeeft, is het goed om te weten hoe een thuisbatterij precies werkt. Ook is het belangrijk om te kijken naar wat het u oplevert en welke andere manieren er zijn om uw eigen zonnestroom te gebruiken.

Hoe werkt een thuisbatterij?

Een thuisbatterij kunt u op 3 verschillende manieren gebruiken. U kunt de stroom van uw zonnepanelen opslaan, handelen met wisselende uurprijzen van stroom of handelen op de onbalansmarkt. Voor het handelen op de energiemarkten heeft u geen zonnepanelen nodig. Wel heeft u hiervoor altijd een dynamisch energiecontract nodig. De drie verschillende manieren werken als volgt:

Stroom van zonnepanelen opslaan

De thuisbatterij laadt overdag op met de zonnestroom die u zelf niet meteen gebruikt. Normaal gesproken zou u deze stroom terugleveren aan het stroomnet. In de avond heeft u geen zon, maar gebruikt u wel stroom voor bijvoorbeeld de kookplaat of de televisie. Op dat moment gebruikt u de stroom die overdag is opgeslagen in uw thuisbatterij.

Het opslaan van stroom werkt vooral goed in de lente en in de zomer. In deze maanden schijnt de zon vaak genoeg om de batterij helemaal te vullen. In de winter is er helaas te weinig daglicht. Uw zonnepanelen wekken dan niet genoeg stroom op om de batterij vol te krijgen.

Handelen met uurprijzen

Als u een dynamisch energiecontract heeft, is de stroomprijs elk uur anders. De thuisbatterij kan zichzelf opladen wanneer de stroom heel goedkoop of soms zelfs gratis is. Als de prijs een paar uur later weer stijgt, gebruikt u de goedkope stroom uit uw batterij. Ook kan de batterij de stroom met winst terugverkopen aan het stroomnet.

Dit model om geld te verdienen wordt helaas een stuk lastiger als de salderingsregeling stopt. U moet namelijk over elke kilowattuur stroom die u van het net haalt energiebelasting betalen. Dit moet u ook betalen als u de batterij oplaadt op een moment dat de stroomprijs nul euro is. Als u die stroom later weer terugverkoopt, krijgt u de betaalde belasting niet terug van de belastingdienst. Hierdoor is het heel moeilijk om nog winst te maken.

We leggen dit graag uit met een eenvoudig voorbeeld. Stel dat de stroomprijs in de middag erg laag is, bijvoorbeeld 10 cent per kilowattuur. Om uw batterij hiermee op te laden, betaalt u die 10 cent plus de energiebelasting van 11 cent. De stroom in uw batterij kost u op dat moment dus in totaal 21 cent per kilowattuur. Als uw batterij deze stroom in de avond weer verkoopt voor 20 cent, maakt u verlies. U krijgt namelijk minder geld terug dan de stroom u inclusief de belasting heeft gekost.

Handelen op de onbalansmarkt

Het stroomnet moet altijd precies in evenwicht zijn. Soms is er plotseling te veel of juist te weinig stroom op het net. Dit gebeurt bijvoorbeeld als het harder waait of als de zon feller schijnt dan verwacht. Een thuisbatterij kan helpen om dit evenwicht te herstellen. Als er te veel stroom op het net is, laadt u de batterij op. Is er te weinig stroom? Dan levert u juist stroom terug. Op deze manier kunt u geld verdienen.

Op deze speciale markt veranderen de prijzen elk kwartier. De winst kan hierdoor hoger zijn, maar u kunt dit niet zelf regelen. Bedrijven die deze slimme batterijen verkopen, sturen uw batterij op afstand aan. De winst die u hiermee maakt, moet u wel delen met de aanbieder van de batterij.

Soorten thuisbatterijen

Als u kiest voor een thuisbatterij, kunt u kiezen uit twee verschillende systemen. De meest bekende variant is de vaste thuisbatterij die in de meterkast wordt aangesloten. Het installeren is echt vakwerk en moet worden gedaan door een erkend installateur. 

U kunt ook kiezen voor een kleinere thuisbatterij die u met een stekker in het stopcontact steekt. Dit noemen we ook wel een plug-and-play batterij. Deze systemen kunnen minder stroom opslaan en zijn daarom goedkoper bij de aanschaf. De installatie lijkt heel makkelijk, maar er zit een groot risico aan vast. Als u de batterij verkeerd aansluit, kan er brand ontstaan. U mag deze batterij niet zomaar in elk stopcontact steken. Het systeem moet altijd op een eigen, lege stroomgroep worden aangesloten.

Rekenvoorbeeld: wat doet de batterij met uw energierekening

Om te zien wat een thuisbatterij betekent voor uw portemonnee, kijken we naar de situatie vanaf het 2027. Dit is het moment dat de salderingsregeling is gestopt.

We nemen als voorbeeld een gezin dat 3.000 kilowattuur (kWh) stroom per jaar verbruikt. Hun zonnepanelen wekken 2.500 kWh per jaar op. We rekenen met een gemiddelde stroomprijs van 30 cent per kWh. Als dit gezin stroom teruglevert aan het net, krijgen ze daarvoor een vergoeding van 7 cent per kWh. Maar ze betalen ook 6 cent per kWh aan terugleverkosten. Onder de streep houdt het gezin dus nog maar 1 cent winst over per kWh die ze terugleveren.

Verdient een thuisbatterij zich terug?

In het voorbeeld hierboven bespaart het gezin met een thuisbatterij ongeveer €220 per jaar. Deze besparing is erg klein als u kijkt naar wat een thuisbatterij kost.

Voor een gemiddeld huis is een thuisbatterij van 5 kilowattuur groot genoeg. Zo'n systeem kost tussen de € 3.500 en € 5.000. Dit is inclusief de installatie en de btw. Als we kijken naar de jaarlijkse besparing van € 220, dan duurt het 16 tot 23 jaar voordat u de batterij heeft terugverdiend.

De tijd waarin u de batterij terugverdient kan korter worden door te handelen op de energiemarkt. Maar omdat deze markt snel verandert en de prijzen onzeker zijn, kunnen we hier nu geen betrouwbare voorspelling van doen.

Dit beeld wordt bevestigd door onderzoek van CE Delft (rapport: Proefopstellingen thuisbatterijen). Uit hun rapport blijkt dat de terugverdientijd van een thuisbatterij tussen de 6,5 en 22 jaar ligt. Dit hangt erg af van uw energiecontract, uw stroomverbruik en de prijs van de batterij. Omdat een gemiddelde thuisbatterij ongeveer 15 jaar meegaat, is de kans erg groot dat u de batterij niet binnen zijn levensduur terugverdient.

Hoe duurzaam is een thuisbatterij?

Veel mensen denken aan een thuisbatterij vanuit een groene gedachte. Helaas is het maken van zo'n batterij erg belastend voor het milieu. Voor de productie zijn zeldzame stoffen uit de natuur nodig. Het winnen van deze materialen uit mijnen zorgt voor veel schade aan de natuur en aan de mensen die daar wonen. Ook kost het maken van de batterij in de fabriek heel veel energie en water.

Het is ook belangrijk om te weten dat de stroom die u nu teruglevert aan het net nooit verloren gaat. Deze schone stroom gaat direct naar uw buren. Zij gebruiken die stroom bijvoorbeeld om hun auto op te laden of om de wasmachine aan te zetten. De buurt wordt dus al groener door uw zonnepanelen.

Een thuisbatterij levert voor het milieu pas winst op als er zoveel zonnestroom in uw straat wordt opgewekt dat het stroomnet overbelast raakt. Op zo'n moment moeten zonnepanelen automatisch uitschakelen om schade te voorkomen. Pas dan helpt een batterij om die schone stroom in de buurt te redden. In Nederland komt dit nu nog bijna nooit voor. Bijna alle stroom die we opwekken, wordt gewoon nuttig gebruikt. Op dit moment vervuilen thuisbatterijen het milieu helaas meer dan dat ze voordeel opleveren.

Slimme alternatieven om uw zonnestroom te gebruiken

Omdat een thuisbatterij veel geld kost en belastend is voor het milieu, is het slim om eerst naar alternatieven te kijken. Er zijn namelijk andere manieren om uw eigen zonnestroom direct te gebruiken. Deze manieren zijn vaak goedkoper en beter voor het milieu.

Pas uw gedrag aan: de makkelijkste en goedkoopste manier

De makkelijkste manier om meer van uw eigen zonnestroom te gebruiken, is door uw gedrag aan te passen. Zet de vaatwasser, de wasmachine en de droger aan op het moment dat de zon schijnt. Veel moderne apparaten hebben een handige knop waarmee u de start kunt uitstellen. Zo stelt u in de ochtend al in dat de vaatwasser pas in de middag aangaat, precies wanneer de zon het hoogst staat.

Heeft u een volledig elektrische warmtepomp? Deze systemen hebben vaak een ingebouwde klok. Hiermee kunt u instellen dat het voorraadvat met warm water overdag gevuld wordt. Dan kunt u in de zomer uw warme water maken met zonnestroom. 

Ook als u een elektrische auto heeft die u thuis oplaadt, kunt u uw zonnestroom makkelijk zelf gebruiken. Bij de meeste auto's en laadpalen kunt u via een app instellen wanneer en hoe snel de auto moet opladen. Dit kunt u perfect plannen op de uren dat uw zonnepanelen de meeste stroom opwekken.

Sla uw zonnestroom op als warm water

U kunt uw zonnestroom ook opslaan in de vorm van warm water. Dit is vooral interessant als u al een elektrische boiler heeft. Normaal gesproken warmt een boiler het water op zodra het warm water op is, ongeacht of de zon schijnt. Tegenwoordig zijn er handige apparaatjes op de markt die u tussen de boiler en het stopcontact plaatst. Dit apparaatje zorgt ervoor dat de boiler gaat opwarmen op de momenten dat uw zonnepanelen stroom opwekken. 

Let op: dit is alleen een slim idee als u niet van plan bent om een warmtepomp aan te schaffen, omdat een warmtepomp warm water veel zuiniger maakt. Heeft u nu nog een cv-ketel op gas? Dan is het niet verstandig om speciaal hiervoor een elektrische boiler te kopen. Zodra de zon een dag niet schijnt, moet de boiler namelijk dure stroom van het net halen. Dat is een stuk duurder dan verwarmen op gas.

Veelgestelde vragen over thuisbatterijen